Chiều ngày 18/11/2009, UBND thành phố Vinh đã tổ chức buổi làm việc với lãnh đạo Sở KH&CN. Dự làm việc có Bí thư Thành ủy Phạm Anh Tuấn, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, lãnh đạo UBND thành phố, các thành viên hội đồng KHCN thành phố, lãnh đạo các phòng ban liên quan của Sở KH&CN.

Không khí buổi làm việc hết sức cởi mở và thẳng thắn, với tinh thần đánh giá đúng thực trạng để xác định một vị thế mới, một quan điểm và những giải pháp mới để hoạt động KHCN thành phố thực sự có tầm vóc tương xứng với vị trí của thành phố Vinh - đô thị loại I.

Mặc dù đều nhận thấy hoạt động khoa học công nghệ của thành phố vài năm gần đây có khởi sắc, với một số đề tài, dự án ứng dụng có hiệu quả tốt, nhưng tất cả mọi người đều cho rằng hoạt động đó hoàn toàn chưa xứng tầm và đáp ứng tốt đòi hỏi của thực tiễn. Thật khó chấp nhận vị trí không lấy gì làm cao của thành phố Vinh trong bảng xếp hạng về hoạt động KHCN của các huyện thành thị trong toàn tỉnh. Tại sao thành phố có lực lượng dồi dào, có nguồn thu ngân sách cao, nhu cầu nghiên cứu và ứng dụng KHCN lại rất lớn, mà hoạt động KHCN lại thua kém so với một số huyện? Trong khi thành phố Vinh đang được xác định là mục tiêu để xây dựng thành trung tâm KHCN của tỉnh và vùng Bắc Trung bộ. Một đề án rất “hoành tráng” đã được phê duyệt, đang được tỉnh và các cơ quan khoa học trung ương dồn sức thực hiện để hướng tới mục tiêu này. Những nguyên nhân của tình trạng này đã được thẳng thắn chỉ ra không né tránh. Trong đó, ngay lãnh đạo thành phố cũng thừa nhận nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất là lãnh đạo thành phố chưa quan tâm đúng mức đến lĩnh vực này. Công việc bộn bề, những đòi hỏi bức thiết của một đô thị vừa mới lên loại I đã làm cho lãnh đạo thành phố phải căng sức giải quyết và xử lý, chưa có nhiều thời gian và tâm sức dành cho KHCN, một lĩnh vực vốn không đặt ra những đòi hỏi nóng bỏng, gấp gáp như các lĩnh vực khác, hơn nữa lại là lĩnh vực rất rất khó. Bên cạnh đó bộ phận tham mưu cho lãnh đạo ở lĩnh vực này lại chưa thật chủ động và năng động. Hoạt động KHCN vì vậy rơi vào tình trạng thiếu kế hoạch một cách chủ động và dài hơi. Đương nhiên hiệu quả do vậy cũng hạn chế, thiếu sức thuyết phục.

Không chấp nhận vị thế hiện nay của KHCN thành phố là một thái độ quả quyết của lãnh đạo thành phố và lãnh đạo Sở KH&CN. Mọi người nhất trí rằng cần phải tổ chức lại hoạt động KH&CN của thành phố, để thành phố có vị trí dẫn đầu trong cả tỉnh, tương xứng với tầm vóc mới của thành phố Vinh, đô thị loại I, trung tâm KHCN của tỉnh và vùng Bắc Trung bộ. KH&CN phải thực sự hiện diện trong đời sống kinh tế xã hội, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, hiện đại hóa, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển. Muốn vậy phải có một cách tiếp cận mới bài bản và hiệu quả hơn. Trước hết, trên cơ sở Quy hoạch phát triển KH&CN đến năm 2020 của tỉnh, Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của thành phố Vinh, phải xây dựng cho được chương trình phát triển KH&CN dài hạn (2010- 2015 và những năm tiếp theo) của thành phố. Đây là cơ sở quan trọng để định hướng và xây dựng kế hoạch KH&CN hàng năm, cũng như lựa chọn và xác định những nhiệm vụ KHCN cụ thể. Trong đó phải chú ý đến những vấn đề cốt tử trong phát triển kinh tế xã hội của thành phố, như công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp đô thị, quản lý đô thị… Khi đã có nhiệm vụ, có đặt hàng thì các nhà khoa học, các cơ quan khoa học trong và ngoài tỉnh sẽ vào cuộc. Đặc biệt các nhà lãnh đạo nhấn mạnh đến việc nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới trong quản lý và điều hành của chính quyền các cấp, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Giám đốc Sở KH&CN cam kết trong năm 2010 sẽ hỗ trợ thành phố ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành theo công nghệ văn phòng di động (M. office), từng bước hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền điện tử trong những năm tiếp theo. Thành phố cũng cần kiện toàn lại hội đồng KH&CN, đồng thời lựa chọn những cán bộ tham mưu về lĩnh vực này thật sự là những cán bộ có năng lực, tâm huyết và đam mê KHCN. Về nguồn lực đầu tư cho KH&CN được xác định là phải huy động theo hướng xã hội hóa. Ngoài ngân sách nhà nước, cần huy động nguồn đối ứng từ các doanh nghiệp, tổ chức và những người dân tham gia đề tài, dự án. Khuyến khích doanh nghiệp và người dân bỏ vốn đầu tư nghiên cứu ứng dụng công nghệ, kỹ thuật mới, nhà nước hỗ trợ một phần chi phí về chuyển giao công nghệ, chi phí nghiên cứu, sản xuất thử… Lãnh đạo thành phố cam kết hàng năm đầu tư ngân sách cho hoạt động KH&CN để giải quyết một số yêu cầu về kinh tế xã hội, đặc biệt là hỗ trợ xây dựng các mô hình ứng dụng tiến bộ KHCN trong sản xuất kinh doanh. Nguồn ngân sách này phải được đầu tư có hiệu quả và sẽ tăng dần lên theo từng năm.

Sau nhiều năm, đây là lần đầu tiên có buổi làm việc của lãnh đạo thành phố và lãnh đạo Sở KH&CN. Quyết tâm chính trị của các nhà lãnh đạo là cơ sở để tin tưởng vào sự khởi sắc của hoạt động KH&CN của thành phố trong thời gian tới. Đó cũng là một tiền đề quan trọng hướng tới mục tiêu xây dựng Vinh thành trung tâm KH-CN của tỉnh Nghệ An và vùng Bắc Trung bộ.

Phạm Xuân Cần - Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An