Phẫu thuật cắt gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki điều trị ung thư tế bào gan

Đây là công trình do các tác giả Lê Anh Xuân, Nguyễn Huy Toàn và các cộng sự thực hiện, được áp dụng  từ ngày 01/04/2017 cho đến nay tại Bệnh viện Hữu Nghị đa khoa Nghệ An.

Ung thư gan nguyên phát phát mà chủ yếu ung thư biểu mô tế bào gan là một bệnh ác tính phổ biến ở Việt Nam và trên thế giới. Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới (Globocan 2018) ước tính có khoảng 841.000 trường hợp ung thư mới mỗi năm trên toàn cầu. Đây là loại ung thư phổ biến thứ 1 ở nam giới và thứ 4 ở nữ giới. Tại Việt Nam, theo thống kê chưa đầy đủ cũng là quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư gan cao do liên quan đến tình trạng nhiễm virus viêm gan B và virus viêm gan C. Trong điều kiện phát triển của y học hiện đại, có nhiều phương pháp điều trị UTTBG, từ các phương pháp điều trị triệt căn như hủy u bằng sóng cao tần, ghép gan, cắt gan, đến các phương pháp điều trị giảm nhẹ như làm tắc mạch nuôi khối u bằng hóa chất, liệu pháp nhắm trúng đích. Trong đó, cắt gan là phương pháp điều trị triệt để được áp dụng rất phổ biến.

Trong thời gian gần đây, có một số đổi mới trong vấn đề chọn lựa bệnh nhân, cải tiến kỹ thuật mổ giúp hạn chế tai biến biến chứng, giảm bớt tình trạng tái phát, mang lại tiên lượng sống tối ưu nhất cho bệnh nhân ung thư tế bào gan. Trong đó, kiểm soát cuống gan chọn lọc và cắt gan theo giải phẫu được xem là kỹ thuật tiêu chuẩn trong cắt gan điều trị ung thư tế bào gan. Có nhiều kỹ thuật kiểm soát máu vào gan và cắt gan theo giải phẫu như phẫu tích trong bao Glisson để thắt riêng động mạch gan và tĩnh mạch cửa của nửa bên gan (kỹ thuật Lortat Jacob), kẹp nửa bên cuống gan mà không cần mở bao Glisson , mở nhu mô gan từ ngã trước để tìm thắt các cuống Glisson trong nhu mô (kỹ thuật cắt gan của Tôn Thất Tùng), phẫu tích cuống Glisson theo kỹ thuật Takasaki… Năm 1963, Tôn Thất Tùng đã cải tiến kỹ thuật dựa theo nguyên lý: tìm và buộc các cuống mạch trong nhu mô gan nhờ sự hiểu biết cặn kẽ về giải phẫu mạch máu đường mật trong nhu mô gan. Phẫu tích cuống Glisson theo kỹ thuật Takasaki được mô tả đầu tiên bởi Takasaki 1986 tại Nhật Bản và Lanois 1992 ở Tây Âu. Đây là kỹ thuật đơn giản, an toàn giúp nhận định rõ ràng ranh giới các phân thùy gan để cắt gan hoàn toàn theo cấu trúc giải phẫu.

Mỗi kỹ thuật cắt gan có những ưu nhược điểm khác nhau. Chính vì vậy cần có sự phối hợp giữa các kỹ thuật cắt gan để phát huy ưu điểm, hạn chế nhược điểm của mỗi phương pháp. Đây chính là lý do tiến hành "Nghiên cứu ứng dụng cắt gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki điều trị ung thư tế bào gan".

Quá trình triển khai đã tiến hành nghiên cứu các bệnh nhân có chẩn đoán ung thư tế bào gan và có chỉ định cắt gan ứng dụng bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki được phẫu thuật cắt gan điều trị ung thư gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki tại Bệnh viện HNĐK Nghệ An từ tháng 4 năm 2017 đến tháng 6 năm 2019 và vẫn tiếp tục triển khai cho đến nay.

Trong nghiên cứu, tất cả các trường hợp cắt gan đều áp dụng phương pháp cắt gan Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki. Phương pháp cắt gan của giáo sư Tôn Thất Tùng:Nguyên tắc của phẫu thuật là mở gan vào các rãnh đã được biết (rãnh giữa, rãnh bên phải, rãnh rốn), đây là một phẫu thuật cắt gan có kế hoạch, kiểm soát cuống mạch trong nhu mô. Trong kỹ thuật này PTV phá vỡ nhu mô gan trước sau đó cặp và thắt các cuống mạch trong nhu mô sau. Phương pháp cắt gan Takasaki dựa trên cấu trúc giải phẫu của cuống Glisson ngoài gan bao bọc cả ba thành phần động mạch gan, tĩnh mạch cửa và đường mật. các cuống Glisson của gan phải và trái, phân thùy trước và sau nằm bên ngoài nhu mô gan. Vì vậy có thể bộc lộ và kiểm soát các cuống này để xác định ranh giới của vùng nhu mô gan tương ứng (thể hiện qua tình trạng thiếu máu) trước khi cắt nhu mô gan theo ranh giới giải phẫu.

 

Phẫu tích cuống gan theo Takasaki

Bệnh nhân được phẫu thuật cắt gan điều trị ung thư tế bào gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki tại Bệnh viện HNĐK Nghệ An cho được kết quả bước đầu khả quan. Tai biến và biến chứng thấp: 2,1% nhiễm trùng vết mổ, báng kéo dài 14,9%, tràn dịch màng phổi 14,9%, rò mật 2,1%, không có chảy máu, suy gan sau mổ và tử vong sau mổ. Thời gian phẫu thuật trung bình là 123 ± 40,13 phút (54 – 230 phút). Thời gian hậu phẫu trung bình 11,6 ± 3,9 (7 - 25 ngày), lượng máu mất TB 227,7±197,9 ml, không có bệnh nhân phải truyền máu trong và sau mổ.

Trên thế giới, đã có nhiều công trình nghiên cứu về ung thư biểu mô tế bào gan, nhưng vấn đề chỉ định cắt gan vẫn còn nhiều tranh luận, kết quả cắt gan theo thống kê của các tác giả cũng khác nhau... Tại Việt Nam, những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về kết quả của phẫu thuật ung thư gan theo các phương pháp cắt gan của Lortat- Jacob, Tôn Thất Tùng ... Theo một số báo cáo của các tác giả Văn Tần, Lê Lộc, Triệu Triều Dương, Nguyễn Đình Song Huy, tỉ lệ biến chứng chung dao động từ 1,43% đến 38,4% và tỉ lệ tử vong từ 0,64% đến 3%. Song chưa có tác giả nào nghiên cứu ứng dụng kết hợp 2 phương pháp Tôn Thất Tùng và Takasaki cắt gan. Ứng dụng kết hợp 2 phương pháp Tôn Thất Tùng và Takasaki nhằm tận dụng được các ưu điểm và hạn chế nhược điểm của từng phương pháp.

Phẫu thuật cắt gan ung thư một phẫu thuật khó về mặt kỹ thuật và đối với bệnh viện tuyến tỉnh như Nghệ An trong điều kiện chưa có các dụng cụ chuyên dụng hỗ trợ cắt gan như dao CUSA, siêu âm trong mổ… thì việc lựa chọn các ưu điểm của các phương pháp cắt gan nhằm đưa lại kết quả tốt cho bệnh nhân, hạn chế được các tai biến biến chứng được đặt ra hàng đầu. Tiến hành phẫu thuật cắt gan làm tiền đề để phát triển các kỹ thuật lấy gan phục vụ cho việc ghép gan sau này.

 

Kỹ thuật triển khai được tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An đem lại cho bệnh nhân sự thuận tiện trong đi lại, tiết kiệm chi phí, góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, đưa lại lợi ích kinh tế, lợi ích về giao thông, lợi ích cho bảo hiểm (rút ngắn thời gian điều trị - máu và vật tư tiêu hao). Nhờ áp dụng kỹ thuật khống chế chọn lọc cuống gan nên quá trình phẫu thuật đỡ mất máu, giảm nguy cơ suy gan trong và sau mổ, hồi phục sức khỏe nhanh hơn sẽ tiết kiệm được kinh phí nằm viện.

 Sau hơn 2 năm phát triển phẫu thuật tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An, phương pháp phẫu thuật này bước đầu đã khẳng định được tính ưu việt của nó như: giảm các biến chứng chảy máu, suy gan sau mổ, tổn thương các thành phần bất thường của gan... so với áp dụng riêng rẽ từng phương pháp cắt gan. Đồng thời mang lại hiệu quả về mặt kinh tế và xã hội. Để làm rõ thêm hiệu quả kinh tế, chúng tôi xin được làm rõ một số ước tính về kinh phí mà gia đình bệnh nhân cần phải chi phí thêm khi chuyển một bênh nhân phải ra các bệnh viện của tuyến Trung ương để phẫu thuật. 

Hiệu quả kinh tế về chi phí cho một một bệnh nhân của tỉnh Nghệ An phải chuyển ra các bệnh viện Trung ương ở Hà Nội để phẫu thuật cắt gan điều trị ung thưtế bào gan nếu tại Nghệ An không triển khai được kỹ thuật này sẽ là chi phí cả ba khoản: Tiền chi cho lần thứ nhất ra Hà nội khám và phẫu thuật,chi phí cho một bệnh nhân sau mổ phải theo hẹn tái khám và điều trị hoá chất bổ trợ của các bệnh viện Trung Ương tại Hà nội và tiền tiết kiệm chi phí truyền máu cho một bệnh nhân của tỉnh Nghệ An phải chuyển ra các bệnh viện trung ương ở Hà Nội để phẫu thuật cắt gan do ung thư là: 31.482.000 đồng (Bằng chữ: Ba mươi mốt triệu bốn trăm tám mươi hai ngàn đồng chẵn). Tính hiệu quả kinh tế của 47 bệnh nhân mắc bệnh ung thư tế bào gan được mổ tại bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An đến tháng 6/2019 đã tiết kiệm so với phải chuyển bệnh nhân ra các bệnh viện tuyến Trung ương để điều trị ít nhất: 31.482.000 x 47 (Bệnh nhân) = 1.479.654.000 đồng. Tính đến thời điểm này, số tiền làm lợi sẽ là 31.482.000 x 82 (Bệnh nhân) = 2.581.524.000 đồng.

 

Công trình vinh dự nhận Giải Nhì Giải thưởng Sáng tạo KHCN Nghệ An năm 2020

Về mặt xã hội, với ứng dụng cắt gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki điều trị ung thư tế bào gan tại bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An: Kỹ thuật giúp phẫu thuật viên giảm các biến chứng: chảy máu, suy gan sau mổ, tổn thương các thành phần bất thường của gan... so với áp dụng riêng rẽ từng phương pháp cắt gan; Kỹ thuật này giúp phẫu thuật viên cắt gan theo đúng giải phẫu, xác định rõ diện cắt giữa các phân thuỳ, hạ phân thuỳ, hạn chế tối đa thiếu máu nhu mô gan còn lại, giảm mất máu trong quá trình phẫu thuật và tránh phát tán tế bào ung thư sang các phân thuỳ khác trong mổ. Từ đó, bệnh nhân không phải truyền máu sau mổ, thời gian hậu phẫu rút ngắn đưa lại hiệu quả về kinh tế cho bệnh nhân – giảm kinh phí mà bảo hiểm y tế phải chi trả; Kỹ thuật triển khai được tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An đem lại cho bệnh nhân sự thuận tiện trong đi lại, tiết kiệm chi phí, góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, đưa lại lợi ích kinh tế, lợi ích về giao thông, lợi ích cho bảo hiểm (rút ngắn thời gian điều trị - máu và vật tư tiêu hao). Nâng cao uy tín của bệnh viện và y tế tỉnh nhà. Giúp nhân dân trong tỉnh và các vùng phụ cận được sử dụng dịch vụ y tế kỹ thuật cao mà không phải di chuyển xa.

Vì những kết quả đạt được, vừa qua, công trình "Phẫu thuật cắt gan bằng phương pháp Tôn Thất Tùng kết hợp Takasaki  điều trị ung thư tế bào gan" vinh dự được nhận Giải Nhì Giải thưởng Sáng tạo KHCN Nghệ An năm 2020 theo Quyết định số 3213/QĐ-UBND ngày 22/9/2020 UBND tỉnh Nghệ An. Hy vọng, với nguồn động viên khích lệ to lớn này, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục triển khai phương pháp phẫu thuật này nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho bà con nhân dân trong tỉnh./.

Lê Phương

 

 

Tin khác


 

 

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.